آزمایش خاک ساختمان-نسخه قابل چاپ
wikirahnama logo

آزمایش خاک ساختمان

هر سازه ای در هر اندازه ای [از برج میلاد گرفته تا ساختمان یک طبقه] در نهایت نیروی وزن خود (و نیروی افقی ناشی از باد و ... ) را به خاک زیرین خود منتقل می کند. بنابراین لازم است مقاومت و رفتار خاک زیرین سازه بررسی شود.

آزمایش خاک

انواع آزمایش خاک ساختمان

برخی از ویژگی های مورد بررسی در آزمایش خاک ساختمان عبارتند از:

چگالی، نسبت تخلخل، درجه اشباع، دانسیته نسبی، حد روانی، حد خمیری، حد انقباض، ضریب آب گذری و ... که هر کدام از این خصیصه ها رفتار خاک را در صورت قرار گرفتن بار روی آن تشریح می کند.

آزمایشگاه مکانیک خاک، بعد از حفاری دستی و حفاری ماشینی خاک ساختمان شما، تعیین می کند که خاک ملک شما تیپ چند است و چقدر ظرفیت باربری دارد. نتیجه این آزمایشها پس از گمانه زنی قابل حصول خواهد بود.

همچنین اگر مشخص شود که در زمین ملک شما خاک دستی وجود دارد ،باید بعد از رسیدن به آن عمق از زمین، بلوکاژ انجام شده و بعد عملیات فونداسیون اجرا شود.

هزینه های آزمایش خاک

هزینه های آزمایش خاک مشتمل بر حفاری دستی، حفاری ماشینی و اجرای آزمایشات در آزمایشگاه خاک است. حفاری دستی معمولا 6 روز طول می کشد و باید هر دو متر یکبار فیلم و عکس از محل حفاری تهیه شود.

هزینه حفاری ماشینی برای یک ساختمان 5 طبقه مسکونی + یک طبقه انباری و یک طبقه پارکینگ حدود 3.9 میلیون تومان است.

آزمایش خاک

براساس آیین نامه 2800 زلزله ایران و مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان ایران، خاک به سه دسته نوع 1 ، نوع 2 و نوع 3 طبقه بندی می شوند، که در نتیجه حفاری و آزمایشات انجام شده در آزمایشگاه تعیین می شود.

نتیجه دریافتی از آزمایشگاه خاک (خاک تیپ 1، تیپ 2 و یا تیپ 3) محاسبات مهندسین را در طراحی سازه تحت تاثیر قرار می دهد و در وزن سازه (و در نتیجه هزینه ساخت) تاثیرگذار است.

در تهران برای ساختمانهای بیشتر از 6 سقف (با احتساب پارکینگ و انباری) و یا متراژ زیربنای بیشتر از 2000 متر مربع، آزمایش خاک اجباری است.

اجرای حفاری برای آزمایش خاک و دریافت نتیجه در تهران حدودا 1.5 تا 2 ماه زمان لازم دارد. خاک اغلب مناطق تهران تیپ 2 است.

بدون انجام آزمایش خاک هم می توان اقدام به ساخت کرد، اما باید مبنای محاسبات را بر ضعیفترین خاک (تیپ 3) قرار داد، و سازه سنگینتری طراحی کرد که با توجه به قیمت آهن (و محدودیت منابع) به صرفه نیست.

در نتیجه انجام آزمایش خاک و محاسبات مهندسین موارد زیر برای سازه ها اتفاق نمی افتد:

آزمایش خاک

اما گاهی نشست ساختمان به دلایلی غیر از طراحی اتفاق می افتد که عبارتند از:

-تغییر لایه های زمین در زیر سازه.

-تغییر کاربری سازه.

-تاثیر ساختمانهای مجاور.

 

سوالات متداول در ارتباط با آزمایش خاک:

1- آزمایش خاک چه ارتباطی به هزینه های ساخت دارد؟ آزمایش خاک شما را قادر می سازد که از استحکام زمین زیر ساختمان خود به نحو احسنت استفاده کنید، مثلا اگر خاک زیر ساختمان شما تیپ 2 باشد، می توانید سازه فلزی یا بتنی را سبکتر در نظر بگیرید و در نتیجه هزینه های ساختمان را کاهش دهید.

2- آیا آزمایش خاک ساختمان ضروری است؟ بله، در سالهای اخیر اجرای آزمایش خاک برای ساختمانها ضروری و اجباری شده است.

3- آزمایش PH خاک چیست؟ اسیدیته خاک با PH خاک نشان داده می شود و یکی از خصیصه هایی است که در آزمایشگاه خاک در نظر می گیرند

4- آزمایش دانه بندی خاک چیست؟ یکی از آزمایشاتی که در آزمایشگاه خاک انجام می شود، آزمایش دانه بندی خاک است که طیف یا رنج دانه های خاک ساختمان را تعیین می کند، سایر آزمایشات انجام شده روی خاک عبارتند از آزمایش تعیین حدود خمیری خاک، آزمایش مقاومت برشی خاک، آزمایش GS خاک، آزمایش دانسیته خاک و ... .

5- فرق خاک تیپ 2 و خاک تیپ 3 در چیست؟ خاک تیپ 2 و خاک تیپ 3، نوعی نام هستند که بعد از انجام آزمایشات خاک، به آن نسبت داده می شود. خاک تیپ 2 مستحکمتر از خاک تیپ 3 است و در نتیجه سازه سبکتری را می طلبد.

 

 

منابع:

مباحث 22 گانه مقررات ملی ساختمان - وزارت مسکن و شهرسازی

نشریه 55 سازمان برنامه ریزی و بودجه

نشریات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران - مباحث ساختمان