ضربۀ مغزی و صدمات ناشی از آن | ویکی راهنما | WikiRahnama.Com
تاریخ انتشار: 1394/12/12 آخرین بازنگری: 1395/08/13 بازدید: 541

ضربۀ مغزی و صدمات ناشی از آن در ورزش

متداول ترین نوع صدمۀ ناشی از تکان مغزی، که کم خطرترین نوع آن نیز هست، ضربۀ مغزی نام دارد.

ضربۀ مغزی، نوعی صدمۀ مغزی تروماتیک و آسیب زا است و هنگامی رخ می دهد که مغز به واسطۀ ضربه ای که به جمجمه وارد آمده، به شدت تکان می خورد. این وضعیت به خصوص زمانی ممکن است رخ دهد که دو ورزشکار به یکدیگر برخورد کنند یا فردی به علت زمین خوردن، سرش با زمین اصابت کند. گاهی نیز برخورد قطعات و تجهیزات ورزشی به سر، ممکن است باعث بروز این مشکل شود.

در برخی ورزش ها، همچون فوتبال یا راگبی، حتی هد زدن (سر زدن به توپ) نیز می تواند سبب صدمۀ مغزی شود. این شرایط، باعث تغییر در وضعیت ذهنی شخص می گردد و می تواند اختلالی در عملکرد معمول و طبیعی مغز به وجود آورد.

صدمه های مغزی متعدد حتی می توانند تأثیراتی طولانی مدت بر جای بگذارند و روند زندگی شخص را تغییر دهند. گاهی حتی ضربه به دیگر نقاط بدن (مثل تصادف خودرو با عابر) نیز می تواند آن چنان شدید باشد که مغز را تکان دهد. لزوماً هم چنین نیست که به واسطۀ ضربۀ مغزی، شخص هشیاری اش را از دست بدهد.

آسیب مغزی

طبق تحقیقات، ‌بین سال های 2001 تا 2009 میلادی حدود 173,000 نفر زیر 19 سال به علت ضربۀ مغزی ناشی از ورزش و فعالیت های تفریحی، در بخش مراقبت های ویژۀ بیمارستان ها تحت درمان قرار گرفته اند. از علل دیگر ضربۀ مغزی می توان به حوادث رانندگی و دوچرخه سواری، صدمات مرتبط با شغل افراد، افتادن از بلندی و دعوا و نزاع اشاره کرد.

اما از کجا می توانید متوجه شوید که دچار ضربۀ مغزی شده اید؟

آیا چنین ضربه ای همواره جدی و خطرناک است؟

در صورت بروز چنین شرایطی، چه باید کرد؟

در ادامه، پاسخ این پرسش ها را خواهید خواند.

ضربۀ مغزی چیست؟

ضربۀ مغزی اغلب به علت ضربه ای مستقیم و ناگهانی به سر حادث می شود.

همان طور که می دانید، مغز بافتی نرم دارد که مایع نخاعی آن را در بر گرفته و جمجمه نیز همچون پوسته ای، از آن محافظت می کند. وقتی دچار ضربۀ مغزی می شوید، به مغزتان تکانی سخت و نابهنگام وارد می شود. گاهی این ضربه، فقط باعث می شود که سرتان گیج برود یا تعادل تان بر هم بخورد.

صدمات ناشی از ضربۀ مغزی می تواند سبب کبودی، صدمه به رگ های خونی و آسیب به اعصاب شود.

نتیجه اش هم این می شود که مغزتان عملکرد معمول و طبیعی خودش را از دست می دهد. اگر دچار ضربۀ مغزی شده باشید، ممکن است بینایی تان دچار اختلال شده باشد. این امکان وجود دارد که تعادل خود را از دست داده یا بیهوش روی زمین افتاده باشید. به طور خلاصه، ضربۀ مغزی باعث می شود که مغز گیج و مغشوش شود. به همین علت است که در کارتون "تام و جری"، تام اغلب حین ضربۀ مغزی، بالای سرش ستاره هایی می بیند!

علایم ضربۀ مغزی چیست؟

تشخیص علایم ضربۀ مغزی چندان ساده و واضح نیست و می تواند پیچیده و دشوار باشد. هر چند که ممکن است بریدگی یا کبودی قابل مشاهده ای روی سر شخص وجود داشته باشد، اما به واقع امکان مشاهدۀ ضربۀ مغزی وجود ندارد. پس از بروز آسیب و ضربه، ممکن است علایم تا روزها یا هفته ها نمایان نشود.

برخی علایم فقط چند لحظه طول می کشند و برخی دیگر ممکن است بیشتر به طول بینجامند.

ضربه های مغزی نسبتاً شایع اند. برخی آمارها حاکی از آن است که یک ضربۀ مغزی خفیف، ‌هر 21 ثانیه یک بار در آمریکا رخ می دهد. اما مهم است که علایم ضربۀ مغزی تشخیص داده شود تا بتوان کارهای مناسب و درست را برای درمانِ صدمات ناشی از آن انجام داد.

در پی ضربۀ مغزی، فرد ممکن است برخی علایم متداول همچون علایم فیزیکی، ذهنی و هیجانی را بروز دهد. هر یک از این علایم می تواند به نشانۀ صدمه به مغز باشد که عبارتند از:

* سرگیجه داشتن یا خیره ماندن به چیزی (مات و مبهوت بودن)،

*احساس گیج و منگی،

*لکنت زبان پیدا کردن،

*احساسِ تهوع یا استفراغ،

*احساس ضعف و بی حالی یا خستگی زیاد،

*سردرد،

*مشکلاتی در حفظ تعادل،

*تاری دید یا دو بینی،

*حساسیت به نور یا صدا،

*کند شدن حرکات،

*اختلالِ خواب،

*زنگ زدن گوش،

*تغییرات رفتاری یا شخصیتی،

*مشکلاتی در تمرکز،

*از دست دادن حافظه،

ضربه های مغزی به سه درجۀ ملایم (نوع 1‌)، متوسط (نوع2) یا شدید (نوع 3) تقسیم بندی می شوند که بستگی به عواملی همچون از دست دادن سطح هشیاری ، فراموشی یا از دست دادن تعادل شخص دارد.

اثرات ضربه های مغزی ممکن است فورا ًبروز کند یا این که تا چند ساعت یا حتی چند روز بعد نیز نمایان نشود و بروز نکند.

در ضربۀ مغزی نوع 1، علایم کمتر از 15 دقیقه به طول می انجامد و از دست دادن هشیاری وجود ندارد.

در ضربۀ مغزی نوع 2، از دست دادن هشیاری وجود ندارد اما علایم آن بیشتر از 15 دقیقه می ماند.

در ضربۀ مغزی نوع 3، شخص هشیاری اش را از دست می دهد که این وضعیت گاهی فقط چند ثانیه طول می کشد.

در هنگام بروز ضربۀ مغزی، چه باید کرد؟

میزان جدی بودن ضربۀ مغزی به شما می گوید که چه نوع درمانی را باید پیگیری کنید.

برخی افرادی که دچار ضربۀ مغزی می شوند، با درمان مناسب و بجا، به طور کامل بهبود می یابند.

اما از آن جا که ضربۀ مغزی می تواند جدی یا خطرناک هم باشد، مراقبت و محافظت از خود اهمیت بالایی دارد.

در این مواقع، باید توصیه های پزشکی و تخصصی را جدی گرفت و بر اساس آن ها، مشخص کرد که ضربۀ مغزی تا چه حد جدی یا خطرناک است و آیا نیاز به درمان دارد یا خیر. اگر شما از ضربۀ مغزی نوع 1 یا 2 رنج می برید، پیش از برگشت به فعالیت های طبیعی و روزمره، منتظر بمانید و فعالیتی نکنید تا علایم برطرف شوند. این شرایط می تواند برای دقایقی، چند روز یا حتی یک هفته ادامه یابد.

اگر دچار ضربۀ مغزی نوع 3 هستید، فوراً نزد پزشک بروید تا معاینه را آغاز کند و در صورت نیاز، به درمان بپردازد. پزشک از شما می پرسد که صدمه به سرتان چطور رخ داده است و به بررسی علایم می پردازد، پزشک ممکن است پرسش های ساده ای از شما بپرسد، مثل این که، "محل زندگی تان کجاست؟" "اسم تان چیست؟" یا "رئیس جمهورتان کیست؟" تا به این ترتیب، به ارزیابی وضعیت حافظه و میزان تمرکزتان بپردازد.

ممکن است پزشک میزان هماهنگی و رفلکس های بدنی تان را تست کند، چرا که آن ها نشان از عملکردهای سلسله اعصاب مرکزی بدن تان دارند. پزشک ممکن است به منظور بررسی میزان آسیب وارده، از شما بخواهد برای سی تی اسکن یا ام آر آی اقدام کنید، تا مطمئن شود که خونریزی ندارید یا صدمه ای جدی و خطرناک به مغزتان وارد نشده است. اشعه ایکس نیز به منظور بررسی شکستگیِ احتمالی جمجمه و استواری و استحکام ستون فقرات ممکن است تجویز شود.

اگر لازم نباشد که در بیمارستان بستری شوید، پزشک دستورالعمل هایی برای بهبود به شما می دهد و شاید داروهای فاقد آسپرین برایتان تجویز کند.

پزشکان توصیه می کنند که اگر طی 24 تا 72 ساعت علایم بدتر و شدیدتر شد، مراقبت های شدید پزشکی و پیگیری آسیب وارده در دستور کار قرار گیرد.

اگر طی فعالیت ورزشی دچار ضربۀ مغزی شدید، همان لحظه دست از بازی و ورزش بکشید چرا که مغزتان نیاز به زمانی برای التیام و بازیابی دارد. از این رو، استراحت بسیار کلیدی است. به طور حتم،‌ در همان روز نباید ورزش را از سر گرفت. در چنین شرایطی،‌ بچه ها باید در خصوص از سر گیری ورزش و برگشت به زمین بازی، تحت نظر و کنترلِ مربی خود یا پزشک تیم باشند. اگر خیلی سریع به بازی ادامه دهند، احتمال بیشتری برای دومین ضربۀ مغزی وجود خواهد داشت که سبب می شود صدمۀ اولیه، پیچیده تر و بغرنج تر شود.

ضربه های مغزی مکرر، سبب اثرات تراکمی در مغز می گردد. تکان ها و ضربه های مغزی پی در پی می تواند باعث بروز پیامدهای مخربی از جمله ورم مغز، آسیب دائمی مغزی، ناتوانی های طولانی مدت یا حتی مرگ شود. پس اگر همچنان علایمی مبنی بر وجود تکان و ضربۀ مغزی در خود احساس می کنید، به فعالیت های طبیعی و معمول برنگردید و نزد پزشک بروید تا پس از جویا شدن نظر او، با خیالی آسوده به ورزش یا کار برگردید.

برخی از انواع ضربه های مغزی عبارت اند از : کوفتگیِ مغز (خونریزی خفیف داخل بافت) که یک خون مُردگی یا کبودی در مغز است که می تواند باعث ورم شود، و هماتوم (توده ای از لخته) که باعث خونریزی در مغز شده و لختۀ خون ایجاد می کند.

شکستگی جمجمه، نوع دیگری از صدمه به سر است که می تواند بر مغز اثر بگذارد.

گاهی با یک شکستگی، تکه های استخوان در مغز شکاف می خورد و می تواند باعث خونریزی و دیگر انواع صدمه به مغز شود.

طبق آمار،‌ چند فعالیت عمده که در کودکان و بزرگسالان 5 تا 18 ساله سبب بروز ضربۀ مغزی می شود، عبارت است از : دوچرخه سواری، فوتبال، بسکتبال، اسکیت و اسکی،

آیا می توان از ضربۀ مغزی جلوگیری کرد؟

تکان مغزی بنا به ماهیتی که دارد، غیر منتظره است و ناگهانی رخ می دهد. از این رو،‌ جلوگیری از بروز آن کاری دشوار است. اما می توان برخی اقدامات احتیاطی و پیشگیرانه را انجام داد تا احتمال صدمات آسیب زا و تروماتیک مغز کاهش یابند.

آسیب مغزی

پوشیدن تجهیزات حفاظتی در انجام ورزش های پر برخورد و با ریسک بالا، نقش مهمی در پیشگیری از ضربه مغزی دارد.

ورزش هایی همچون اسب سواری، اسنوبورد و اسکیت بورد نیز خطر صدمه به سر و مغز را بهمراه دارند. پوشیدن کلاه کاسکت، محافظ سر و محافظ دهان و چشم نیز می تواند در مقابل صدمات آسیب زای سر مؤثر واقع شود. استفاده از کلاه مخصوص در هنگام دوچرخه سواری می تواند صدمات آسیب زای سر را تا 85 درصد کاهش یابد. اطمینان حاصل کنید که این وسایل و تجهیزات کیفیت خوبی داشته باشند، به درستی و محکم بسته شده و فرسوده یا خراب نباشند. کلاه کاسکت باید کاملاً اندازۀ سرتان باشد.

شناگران باید توجه داشته باشند در آب هایی که کمتر از 3.5 متر عمق دارد یا آب هایی که قادر به دیدن عمق و انتهای آن نیستند یا کدرند، شیرجه نزنند.

در هنگام رانندگی نیز ضمن داشتن تمرکز کافی، همواره کمربند ایمنی را ببندید، سرعت مجاز را رعایت کنید و پیش از رانندگی،‌ داروهای خواب آور مصرف نکنید، زیرا باعث می شود سرعت واکنش شما کم و احتمال تصادف افزایش یابد. طبق گزارشات، صدمات آسیب زای سر در میان مردها بیش از زن هاست.

آیا بچه ها هم ممکن است دچار ضربۀ مغزی شوند؟

از آن جا که سر بچه ها در مقایسه با قسمت های دیگر بدن شان بزرگ تر است، لذا سرشان زیاد ضربه می خورد و ضربۀ مغزی اغلب در بچه های کم سن نیز رخ می دهد. وقتی بچه ها وارد دورۀ بلوغ می شوند، وزن و قدشان به سرعت افزایش می یابد.

هر دوی این عوامل، سبب می شود که آنان بیشتر از بزرگسالان در معرض حوادث و ضربۀ مغزی باشند.

اگر بچه ای دچار ضربۀ مغزی شود، والدین و اطرافیانش باید به مدت 24 ساعت او را تحت نظر داشته و مراقبش باشند. و مهم است که تغییرات رفتاری اش را مد نظر قرار دهند. کودکان کم سن تر که توانایی حرف زدن یا ابراز درد ندارند، به ویژه در چنین شرایطی، باید مراقبت دقیق تر و بیشتری دریافت کنند. البته نباید بدون تجویز یا توصیه پزشک، به کودک داروهایی همچون آسپرین داد چرا که ممکن است سبب خونریزی شود.

صدمات به سر : دلایل و درمان ها

صدمات وارده به سر خطرناک هستند و می توانند منجر به ناتوانی دائمی، اختلالات ذهنی و حتی مرگ شوند. برای اکثر افرادی که مشغول ورزش یا دیگر انواع تفریحات بدنی می شوند، صدمات یک ریسک قابل قبول است. اما برای کاهش دادن این ریسک ها و محافظت از خود و فرزاندانتان، می توانید اقداماتی انجام دهید.

صدمات به سر در واقع صدماتی است که به پوست سر، جمجمه، یا مغز وارد می شود و مسبب آن ضربه یا تروما است. متداول ترین نوع صدمه به مغز که مرتبط با ورزش است، ضربه های مغزی است که سالانه بین 1.6تا 3.8 میلیون نفر از افراد و به ویژه ورزشکاران را درگیر خود می سازد.

علائم زیر نشان می دهد که صدمه به سر، چیزی مهم تر از ضربۀ مغزی است و نیاز به درمان فوری دارد:

تغییراتی در اندازۀ مردمک چشم یا کندی واکنش مردمک به نور،

تشنج،

افت فشار خون،

کبودی صورت،

شکستگی در جمجمه یا صورت،

مشکلات شنوایی، بویایی، چشایی یا بینایی،

ناتوانی در حرکت دادن یک دست یا پا یا هر دو دست یا پا،

از دست دادن هشیاری،

کند و آهسته شدن تنفس،

بی قراری یا کج خلقی،

دست و پا چلفتی شدن یا عدم هماهنگی،

سردرد شدید،

باد کردن محل صدمه دیدگی،

استفراغ مداوم،

 

 

 

منابع:

www.webmd.com

مترجم: مجید شهرابی

.: تعداد 15 نفر از 17 نفر این مقاله را مفید دانسته اند :.

آیا این مقاله برای شما نیز مفید بود؟

با عضویت در خبرنامه سایت از آخرین اخبار و مقالات منتشر شده مطلع شوید.

آگهی های های مرتبط
مقالات مرتبط
ام اس MS اسکلروز چندگانه
ام اس MS اسکلروز چندگانه
علایم کمبود آهن در بدن
علایم کمبود آهن در بدن
چاقی و تناسب اندام
چاقی و تناسب اندام
مکانیسم اعتیاد
مکانیسم اعتیاد
کالری فعالیتهای روزانه
کالری فعالیتهای روزانه
درمان غیر جراحی ریزش مو
درمان غیر جراحی ریزش مو
درمانهای جراحی ریزش مو
درمانهای جراحی ریزش مو
علت ریزش مو در خانمها
علت ریزش مو در خانمها
سفید شدن مو و علت آن
سفید شدن مو و علت آن
نظرات کاربران

نظری جهت نمایش وجود ندارد

نظر ، سوال و یا پیشنهاد خود را ثبت نمایید
CAPTCHA
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت محفوظ و متعلق به ویکی راهنما می باشد قوانین سایت | درباره ما | تماس با ما
×
ما را حمایت کنید