علایم کمبود آهن در بدن | ویکی راهنما | WikiRahnama.Com
تاریخ انتشار: 1394/11/29 آخرین بازنگری: 1395/08/13 بازدید: 758

علایم کمبود آهن در بدن

آهن یک مادۀ معدنی است که نقش حیاتی و مهمی را در سلامت و تندرستی ما ایفا می کند. بدون وجود آهن، بسیاری از عملکردهای بدن مان با مشکل مواجه می شوند. کمبود آهن سبب می شود اکسیژن کمتری به بافت های بدن برسد. از این رو، بدن انرژی مورد نیاز را دریافت نمی کند. کمبود آهن از جمله متداول ترین کمبودهای تغذیه ای در آمریکاست. نقش اولیه و اساسی آهن، همانا انتقال اکسیژن موجود در خون به تمام سلول های بدن است. در واقع، آهن جزء و مولفۀ مهم هموگلوبین و برای تولید آن ضروری است. هموگلوبین پروتئینی در گلبول های قرمز خون است که به گلبول های قرمز کمک می کند که اکسیژن را از شُش ها گرفته و به تمام بدن انتقال دهند. اگر بدن شما آهن کافی نداشته باشد، نمی تواند گلبول های قرمز سالمی نیز برای انتقال اکسیژن تولید کند. کمبود آهن از جمله دلایل اصلی کم خونی و در واقع نوعی آنِمی است که به این معناست که شما هموگلوبین بسیار کمی دارید. گلبول قرمز-کم خونی-آهن خانمها ها بیشترین ریسک و احتمالِ ابتلا به کمبود آهن را دارند. طی زایمان، خانمها ها در معرض ریسک بالاتری از ابتلا به کمبود آهن هستند چرا که خون از دست می دهند. خانمهای باردار، بیشترین میزان آهن را نیاز دارند زیرا جنین در شکم مادر، همچون انگل و طفیلی عمل می کند و آهن بدن مادر را می گیرد. حجم خون مادر نیز افزایش می یابد تا در تمام بدن جنین جریان یابد. دو نوع آهن وجود دارد : آهن هِم (heme iron ) که منشأ حیوانی دارد و آهن غیر هِم (non-heme iron) با منشأ گیاهی. آهن هِم خیلی ساده تر و سریع تر از طریق خون جذب می شود. به طور کلی، مواد غذایی که از لحاظ وجود آهن غنی هستند، عبارتند از گوشت گاو، جگر، صدف، لوبیا، غلات غنی شده و سبزیجاتی با برگ‌های تیره رنگ همچون اسفناج. میزان ناکافی آهن می تواند مشکلاتی را در تمام بدن به وجود آورد که در زیر به آن ها اشاره می کنیم :

1- خستگی مفرط

خستگی مفرط از جمله متداول ترین علامت هایی است که نشان می دهد بدن تان با کمبود آهن مواجه است، چرا که به معنای این است که بدن تان در انتقال اکسیژن به سلول ها مشکل دارد. به همین علت، بر میزان انرژی تان تأثیر گذار است. خستگی-کمبود آهن افرادی که فاقد آهن کافی در خون خود هستند، اغلب احساس خستگی، بی حس و حالی، و ضعف بدنی دارند (به ویژه صبح ها، بی انرژی و بی حوصله اند) و نمی توانند ذهن خود را متمرکر کنند (و حافظۀ نزدیک شان ضعیف می شود). اگرچه خستگی می تواند بنا به دلایل مختلف و متعددی ایجاد شود، اما اگر مشخص شود که این خستگی با کمبود استراحت ارتباطی ندارد، پس بهتر است میزان آهن بدن شخص بررسی شود.

2- عفونت های مکرر

آهن نقش کلیدی و مهمی در یک سیستم ایمنی سالم ایفا می کند. از این رو، میزان پایین مواد معدنی در بدن می تواند سبب شود که شخص بیشتر در معرض عفونت ها باشد. گلبول های قرمز در انتقال اکسیژن به طحال نقش مهمی ایفا می کنند. طحال جایی است که در آن، عفونت ها از بین می رود. کمبود آهن-سیستم دفاعی همچنین، گلبول های قرمز اکسیژن را به گره های لنفاوی نیز انتقال می دهند. گره های لنفاوی محلی است که در آن، گلبول های سفید خون با عفونت مبارزه می کنند. وقتی فردی دچار کمبود آهن می شود، گلبول های سفید خون وی به حد کافی تولید نمی شوند و گلبول های تولید شده نیز به حد کافی مقاوم و قوی نیستند چرا که اکسیژن کافی دریافت نمی کنند. همین موضوع باعث می شود که آن فرد بیشتر مستعد ابتلا به عفونت ها شود.

3- پوستِ رنگ پریده

اگرچه همیشه این طور نیست که رنگ پریدگی پوست مرتبط با بیمار بودن باشد، اما اغلب اوقات رنگ پریدگی پوست دلیل خوبی برای بیمار بودن است و بی علت نیست که واژۀ رنگ پریده و رنجور یا بیمار اغلب به جای یکدیگر نیز استفاده می شوند. هموگلوبین، رنگ سرخ خودش را به پوست می دهد. از این رو، میزان کم هموگلوبین سبب می شود پوست روشن تر و کم رنگ تر شود. وقتی میزان آهنِ گلبول های قرمز خون کم می شود، آن ها کوچک تر و رنگ پریده تر می شوند. از این رو،‌ پوست نیز کم رنگ تر می گردد. در افرادی که پوست های روشن تری دارند، شاید تشخیص این موضوع آسان تر باشد. اما صرف نظر از رنگ پوست شما، ‌اگر داخل پلک پایین تان یا لب و لثه هایتان روشن تر از حد معمول باشد، ممکن است نشانه ای از کمبود آهن در بدن تان باشد. کم خونی-رنگ پریدگی

4- متورم شدن یا تغییر شکل ظاهری زبان

کمبود اکسیژن همچنین می تواند باعث شود که ماهیچه ها و عضلات بزرگ و دردناک شوند. این اتفاق به واقع برای تمام ماهیچه ها می افتد، اما زبان تنها ماهیچه ای است که قادر به دیدنش هستید. کم خونی-زبان کم رنگ شدن زبان، یا وجود ترک هایی در کناره های لب و دهان نیز در میان افرادی با کمبود آهن متداول است.

5- سندرم پاهای بی قرار

طبق بررسی ها مشخص شده که حدود 15 درصد از افراد مبتلا به این نوع سندرم، دچار کمبود آهن هستند. بر این اساس، هر چه میزان آهن بدن کمتر شود، علایم این سندرم نیز بدتر می شود. این سندرم، اختلالی است که سبب می شود شما الزام بسیاری به حرکت دادن پاهای خود حس کنید و این الزام اغلب با حس ناخوشایندی در پاها همراه می شود که می تواند باعث شود شخص سخت خوابش ببرد. این احساس عمدتا در هنگام نشستن یا دراز کشیدن پیش از خواب نمود بیشتری دارد.

6- هوس خوردن خاک یا گچ (پیکا)

افراد مبتلا به کمبود آهن ممکن است ویار یا ولع عجیبی به خوردن یا بو کردن مواد غیر خوراکی همچون خاک، گچ دیوار، کاغذ یا حتی خوردن برنج خشک یا یخ پیدا کنند. (خوشبختانه اکثر خانمها در چنین شرایطی، خوردن یخ را ترجیح می دهند.) ویار خاک و یخ-کم خونی این وضعیت پیکا (pica) نام دارد و یک واکنش غیر ارادی است. دانشمندان هنوز به درستی نمی دانند که چرا وقتی افراد آهن کافی دریافت نمی کنند، چنین کاری انجام می دهند. اما به هر حال، خوردن این قبیل مواد می تواند مضر باشد و با جذب آهن تداخل ایجاد کند.

7- ریزش مو

کمبود آهن، به ویژه وقتی در جهت کم خونی پیش برود، می تواند سبب ریزش موها شود. در این شرایط، بدن اکسیژن را به بافت های حیاتی می فرستد تا با حمایت از آن ها، برای بقا مبارزه کند. به همین علت، اکسیژن کمتری به بقیۀ بافت ها و اندام ها همچون موها می رسد. و وقتی فولیکول های مو اکسیژن کافی دریافت نکنند، رشدشان متوقف یا کم می شود و با سست شدن ریشه شان، به راحتی می ریزند و جای آن ها نیز موهای جدید رشد نمی کند. این وضعیت تا زمانی که کم خونی برطرف شود، ادامه می یابد. از دست دادن و ریزش حدود 100 تار مو در روز طبیعی است. اما اگر این ریزش زیاد باشد و با موهای جدید نیز جایگزین نشود، منجر به کچلی خواهد شد، که می تواند بدلیل کمبود آهن باشد. اگر این علایم را تجربه می کنید و حدس می زنید که مبتلا به کمبود آهن هستید، نزد پزشک بروید. پزشک مواد غذایی سرشار از آهن را در رژیم غذایی توصیه می کند و با در نظر گرفتن کلیه شرایط در خصوص استفاده از مکملهای غذایی آهن تصمیم می گیرد و در نهایت مشکل تان را برطرف خواهد کرد.

8- داشتن عادت های ماهانۀ همراه با خونریزی زیاد

در خانمها، علت اصلی کمبود آهن همانا خونریزی های زیاد هنگام قاعدگی است. در چنین شرایطی، خانمها خون زیادی از دست می دهند که فقط حدود نیمی از آن جبران و جایگزین می شود و همین وضعیت در ماه های بعد نیز تکرار می گردد. به واسطۀ عادت ماهانه، هر ماه حدود یک سوم از خون بدن از دست می رود. مقاله کمردرد و عادت ماهیانه

9- احساس تنگی نفس، حتی در کارهای معمولی

صرف نظر از این که تا چه حد عمیق نفس می کشید، اگر میزان اکسیژن بدن تان کم باشد، دچار تنگی نفس می شوید. اگر در انجام امور روزمره ای همچون بالا رفتن از پله ها یا نظایر آن نفس کم می آورید، ممکن است به نشانۀ کمبود آهن در بدنتان باشد.

10- دچار تپش قلب شدن

قلبی که بیش از حد و پرفشار کار کرده باشد، در معرض مشکلاتی همچون ضربان نامنظم، نارسایی قلبی یا بزرگ شدن دریچه های قلب و نظایر آن قرار دارد و این نشان می دهد که شخص مدتی است که دچار کمبود آهن است. پس اگر می دانید که مشکلات قلبی دارید، مهم است که میزان آهن بدن تان بررسی شود چرا که کمبود آهن، مشکلات قلبی کنونی تان را حادتر می کند.

11- سردرد

در واکنش به این وضعیت، شریان های مغز متورم می شوند که این شرایط سردرد را بدنبال دارد. سردرد-کم خونی همانطور که گفته شد، وقتی بدن ما با فقر آهن روبرو می شود، اولویت را بر رساندن اکسیژن به مغز می گذارد تا دیگر بافت های بدن، اما با این اوصاف نیز میزان اکسیژنی که به مغز می رسد، کمتر از حد مطلوب و معمول است.

12- اضطراب داشتن بی هیچ علت خاص و مشخصی

در شرایطی که در زندگی تان با مشکل خاصی مواجه نیستید و نیازی به مضطرب شدن نیست، کمبود آهن می تواند بی علت شما را دچار اضطراب و ناآرامی کند. کمبود اکسیژن باعث می شود که سیستم عصبی سمپاتیک بدن تان تحریک گردد. به علت این که کمبود آهن می تواند ضربان قلب را افزایش دهد، شخص حتی در حالت عادی نیز بدون علت وارد وضعیت جنگیدن یا فرار کردن می شود!

13- گیاهخوار بودن-رژیم غذایی بدون گوشت

بدن شما آهن هِم را (که بیشتر در گوشت قرمز، مرغ و ماهی یافت می شود) دو تا سه برابر بهتر و سریع تر از آهن غیر هِم جذب می کند که منشأ گیاهی دارد. با این حال، با یک برنامه ریزی غذایی خوب می توانید با گیاهخواری نیز آهن کافی را جذب کنید. سبزی های با برگ های سبز تیره، غلات سبوس دار و حبوبات وقتی همراه با غذاهای سرشار از ویتامین c (از جمله فلفل دلمه ای، انواع توت ها و کلم بروکلی) باشد، باعث می شود که جذب آهن در بدن تان افزایش یابد. باید دانست که همۀ غذاها آهن مشابه و یکسانی ندارند و آهن موجود در غذاهای گوشتی بیشتر و غنی تر از غذاهای گیاهی است.

14- کم کاری تیروئید

کمبود آهن، عملکرد غدۀ تیروئید را کاهش می دهد. از هر 10 نفر، 6 نفر مبتلا به کم کاری تیروئید هستند و اغلب هم متوجه آن نمی شوند. از این رو، اگر احساس می کنید میزان انرژی تان کاهش یافته، اضافه وزن پیدا کرده اید یا حتی دمای بدن تان پایین است، نزد پزشک بروید.

15 - بارداری

در زمان بارداری، مصرف اسید فولیک برای جنین لازم است اما جنین به آهن هم نیاز دارد و در صورت کمبود آهن، از ذخیرۀ موجود در بدن مادرش استفاده می کند. بارداری-کم خونی علاوه بر آن، بسیاری از مادران در هنگام زایمان خون زیادی نیز از دست می دهند که باعث می شود میزان آهن خون شان کاهش یابد. پس اگر خانمی چند بارداری پشت سر هم داشته است، یا اکنون دوقلو یا چند قلو باردار است و یا در زمان بارداری صبح ها عمدتأ دچار بی حالی و حالت تهوع می شود، شاید باید میزان آهن دریافتی به بدنش را افزایش دهد.

16 – ابتلا به سلیاک یا التهاب روده

حتی اگر در رژیم غذایی تان آهن کافی نیز وجود داشته باشد، ممکن است سلیاک (celiac) یا التهاب روده باعث شود جذب آهن بدن تان دچار اختلال گردد. چنین شرایطی سبب التهاب و آسیب به سیستم گوارشی می شود که در اینصورت می بایست به پزشک مراجعه کرد. در حالی که عمده توجه معطوف کمبود آهن است، اما از سوی دیگر مصرف بیش از حد آهن نیز نگران کننده خواهد بود. زیرا مطالعات حاکی از آن است که مصرف زیاد آهن می تواند به اندام های داخلی بدن صدمه بزند و ممکن است سبب افزایش خطر ابتلا به دیابت ، حملۀ قلبی و سرطان (به ویژه در افراد مسن تر) شود. با مصرف چه غذاهایی، آهن بیشتری دریافت کنیم؟ طبق نظر مراکز کنترل بیماری و پیشگیری از آن، میزان دریافت آهن برای خانمها 19 تا 50 ساله، 18 میلی گرم در روز است. ( مطالعه مقاله آهن - Iron )بر این اساس، خانمهای باردار باید روزانه 27 میلی گرم آهن دریافت کنند. اگر خانمی بچه شیر می دهد، این مقدار 9 میلی گرم است. (البته مقدار خونی که طی قاعدگی از دست می رود، می تواند این مقدار را تغییر دهد.) خانمهای 50 سال به بالا که یائسه شده اند، روزانه فقط نیاز به 8 میلی گرم آهن دارند. مردان بالغ نیز روزانه حدود 8 میلی گرم آهن نیاز دارند. این مقدار آهن را می توان از برخی مواد غذایی همچون عدس، اسفناج، گوشت قرمز، گوشت مرغ، آجیل، و نخود به دست آورد. اسفناج آهن بسیار زیادی دارد تا جایی که گاه جذب آن برای بدن مشکل می شود!

 

 

 

منابع:

www.everydayhealth.com/news/unusual-signs-iron-deficiency

www.health.com

www.samadimd.com

مترجم: مجید شهرابی

.: تعداد 3 نفر از 3 نفر این مقاله را مفید دانسته اند :.

آیا این مقاله برای شما نیز مفید بود؟

با عضویت در خبرنامه سایت از آخرین اخبار و مقالات منتشر شده مطلع شوید.

آگهی های های مرتبط
مقالات مرتبط
کلسیم Calcium
کلسیم Calcium
گوگرد Sulfur
گوگرد Sulfur
آهن Iron
آهن Iron
ید Iodine
ید Iodine
ام اس MS اسکلروز چندگانه
ام اس MS اسکلروز چندگانه
ویتامین K
ویتامین K
ویتامین E
ویتامین E
ویتامین D
ویتامین D
ویتامین C
ویتامین C
نظرات کاربران

نظری جهت نمایش وجود ندارد

نظر ، سوال و یا پیشنهاد خود را ثبت نمایید
CAPTCHA
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت محفوظ و متعلق به ویکی راهنما می باشد قوانین سایت | درباره ما | تماس با ما
×
ما را حمایت کنید