علل شکل گیری اعتیاد | ویکی راهنما | WikiRahnama.Com
تاریخ انتشار: 1394/01/12 آخرین بازنگری: 1395/08/13 بازدید: 2,057

علت های اعتیاد

عوامل موثر در سوء مصرف مواد چیست؟
ممکن است در زیبایی یک رنگ و یا یک طعم بین انسانها تفاوت سلیقه وجود داشته باشد، اما همه انسانها در مورد احساس دوست داشتن، دوست داشته شدن، موفقیت، امنیت، رضایت و ... ، هم عقیده هستند، همه آنها را دوست دارند.
از نظر روانشناسی، اگر فردی در بدست آوردن احساساتی که آنها را نیاز دارد، به مشکل برخورد کند، با توجه به آنچه که تاکنون آموخته، سعی در جبران یا تامین آن نیاز از محل دیگری خواهد کرد. اگر فرد در خانواده، اجتماع و مدرسه، آموزه های لازم و کافی را ندیده باشد، با اولین محرک، یا اولین تعارف، سعی خواهد کرد که نیاز خود را از محل مواد مخدر تامین کند.
در روزهای اول استفاده از انواع مواد (هروئین، تریاک، حشیش، شیشه، کوکایین، کراک و ...)، شخص احساس رضایت می کند، اما با گذشت یک یا دو هفته، در سرازیری درد، رنج، عذاب، طرد سایرین، از دست دادن موقعیت های اجتماعی و شغلی قرار می گیرد.
مطالعات نشان داده افراد وابسته به مواد، از نظر عاطفی حساس تر و زودرنجتر از سایرین هستند و در نتیجه عدم آموزش و آگاهی کافی، راحتترین و اشتباه ترین راه را برای برآورده کردن نیازها و غلبه بر دردها انتخاب کرده اند.
عوامل تاثیر گذار بر اعتیاد را به سه دسته تقسیم می کنیم و برای آنها ضریبی بعنوان میزان تاثیر هر یک بر فرآیند اعتیاد در نظر می گیریم:

1-ژنتیک (5 %)

مطالعات نشان داده که سیستم پاسخ گویی به محرک های درد، شادی و سرخوشی در افراد، متفاوت است و از نظر فاکتور وابستگی به مواد، واکنش های متفاوتی نشان می دهند. آمار نیز بر این موضوع صحه گذاشته و می توان گفت افراد ژن وابستگی به مواد را به ارث می برند. اثر این ژن و تفاوت سیستم پاسخگویی عصبی در شکل گیری اعتیاد، فقط 5 درصد، و قابل صرف نظر است. 

2-شخصیت (20%)

مطالعات انجام شده بر روی نتایج آمار سوء استفاده کنندگان از مواد نشان می دهد که دسته ای از خلق ها و شخصیت ها، زمینه اعتیاد را هموار می کنند، که البته این نتایج با در نظر گرفتن مکانیسم اعتیاد، دور از انتظار نیستند. بخشی از این خلق ها و شخصیت ها عبارتند از:
راحت طلبی: فرد ساده ترین و راحت ترین راه را برای حل مشکل انتخاب کرده است.
کمال گرایی و برتری جویی: فرد همواره در جستجوی برتری و ایده ال گرایی بوده به همین دلیل پس از ناکامی های متعدد، احساس مرتبط با برتری جویی را در استفاده از مواد پیدا کرده است.
عدم اعتماد به نفس: اعتماد به نفس پایین، فرد را در رویارویی و مقابله با مشکل ناتوان کرده و او را به سمت مواد سوق داده است.
قدرت بیان ضعیف: فرد قادر به بیان مشکل نبوده و با گذر زمان مشکل بزرگتر و دردناک تر شده و بستر اعتیاد را برای او فراهم کرده است.
تنهایی و انزوا: تنهایی و گوشه گیری، قدرت شخص را در رویارویی و حل مشکلات کاسته و زمینه اعتیاد را هموار می کند، از سوی دیگر، در روابط دوستی و خانوادگی سالم، نقش هشدار دهنده آنها در پیشگیری از پدیده اعتیاد نقش بسزایی دارد.
ماجراجویی: ماجراجویی و کنجکاوی شخص، او را برای امتحان کردن مواد ترغیب می کند، در حالیکه پاسخ درست به این نیاز (نیاز به ماجراجویی) در برخی ورزش های پر هیجان وجود دارد مانند اسکی، صخره نوردی، غواصی، پاراگلایدر، چتر بازی، بانجی جامپینگ و سقوط آزاد.

3-فرهنگ، اجتماع و اقتصاد (75%)

ریشه اصلی شکل گیری اعتیاد، سه فاکتور فرهنگ، اقتصاد و اجتماع هستند و خانواده نیز به عنوان بخشی از اجتماع در نظر گرفته می شود. اثر این سه فاکتور، و بخصوص خانواده، تا آنجاست که در صورت عملکرد درست آنها، حتی با وجود بستر مساعد اعتیاد در عوامل ژنتیکی و شخصیتی، پدیده وابستگی به مواد، شکل نخواهد گرفت.
خانواده حتی در شکل گیری شخصیت فرد نیز تاثیر بسزایی دارد و می تواند خلق و خوهایی را که بستر اعتیاد را فراهم می کنند، تعدیل نماید. موارد زیر، تنها بخشی از عملکرد فرهنگ، اجتماع و خانواده را در شکل گیری اعتیاد بیان می کنند.
مصرف مواد مخدر توسط والدین: در خانواده هایی که، والدین معتاد هستند و در مقابل چشم کودکان مواد مصرف می کنند،  فرزندان مواد مخدر و استعمال آنرا عادی و طبیعی تصور می کنند و احتمال اعتیاد در ایشان بسیار بالا خواهد بود.
تلقین باور غلط مبنی بر مفید بودن مواد و کارایی آن در ایجاد احساس بهتر و افزایش کارکرد: باور های غلط، که از فقر علمی نشئت می گیرند، افراد را به سمت استفاده از مواد سوق می دهند. برخی از این باورهای غلط عبارتند از:
- تاثیر درمانی الکل و فواید آن برای بدن.
- تاثیر مواد مخدر در افزایش کارایی و بهره هوشی.
- تاثیر مواد مخدر در افزایش طول عمر و سلامتی.
این باورها نه تنها هیچ پشتوانه علمی ندارند، بلکه خلاف آنها نیز ثابت شده اند.
 
عدم آموزش کافی در زمینه سرانجام استفاده از مواد: نداشتن اطلاعات کافی در خصوص مصرف مواد و مسیر پر درد و رنجی که در انتظار مصرف کنندگان آن است، عامل بازدارنده را در افراد کاهش می دهد.
در دسترس بودن مواد: سکونت یا اشتغال در مناطقی که مواد مخدر به راحتی قابل دسترس باشد، عامل مهمی در سوء مصرف مواد است.
فقر شدید اقتصادی: که باعث کمرنگ و حتی بیرنگ شدن آموزش ها، توصیه ها و مراقبت ها می شود.
شبکه تولید و پخش مواد: وجود سیستم های مافیایی تولید و پخش مواد مخدر که با هر روش، هزینه و ابزاری این تجارت را به سود دهی می رسانند، و تاوان سود سوداگران این تجارت را افراد آسیب پذیر با ارزشمندترین مایه وجود خود می پردازد.
جمع دوستان و آشنایان: حضور فرد در جمعی که اکثریت با مصرف کنندگان مواد است و کسانی که از مواد استفاده نمی کنند، در اقلیت هستند، احتمال پذیرش و استفاده از مواد را بشدت افزایش می دهد.
عدم آموزش کافی در رویارویی با شکست ها: شکست ها و بحران های روحی، در زندگی هر فردی اتفاق می افتند، افرادی که آموزش های لازم را در رویارویی با آنها دریافت می کنند، همواره درمان یا جایگزینی مناسب پیدا می کنند و هرگز استفاده از مواد مخدر را بعنوان راهکار، پیش روی خود نمی بینند.
طلاق، از دست دادن شغل، ورشکستگی و از دست دادن بستگان، از چالشهای زندگی هستند و نحوه روبه رو شدن با آنها، قابل یادگیری است (درست مانند دوچرخه سواری). برنامه های جامع و متنوعی برای روبه رو شدن با این مشکلات تدوین شده و اثر بخشی و کارکرد آنها به تجربه ثابت شده اند. افرادی که دسترسی به آموزش لازم در این زمینه را ندارند، زمینه مساعدتری برای سوء مصرف مواد دارند.

نقش خانواده

خانواده اولین و مهمترین عامل در شکل گیری اعتماد به نفس فرزندان است. وجود الگوهای تربیتی زیر در خانواده، بشدت بستر اعتیاد را در فرزندان افزایش می دهند:
- استفاده از تنبیه بدنی بعنوان ابزار همیشگی.
- عدم وجود فضای صلح و محبت بین اعضاء.
- عدم ارائه مسئولیت به فرزندان و در نتیجه تخریب روحیه مسئولیت پذیری و اعتماد به نفس ایشان.
فرزندان این خانواده ها، توانایی "نه گفتن" به کسی که به آنها مواد، سیگار یا الکل تعارف می کند را ندارند.
در مقابل، خانواده هایی که از الگوهای زیر برای تربیت فرزندان استفاده می کنند، زمینه سوء مصرف مواد را در فرزندان خود از بین می برند:
- استفاده از ابزار تشویق بجای تنبیه، برای انجام دادن یا ندادن کاری.
- ایجاد فضای ابراز وجود و مطرح کردن نیازها و مشکلات برای فرزندان.
- ارائه مسئولیت های هر چند کوچک به فرزندان که در نتیجه انجام آنها، اعتماد به نفس و عزت نفس فرزندان افزایش یافته و بحران ها را، با تکیه به توانایی های خود با موفقیت پشت سر می گذارند.

معنی بزرگ شدن

تفهیم این موضوع به فرزندان، که بزرگ شدن و مستقل شدن ارتباطی با مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر ندارد، بلکه نشانه های بزرگ شدن در مهربانی، ایجاد محبت، بیشتر دوست داشتن و دوست داشته شدن، رعایت ادب، احترام، مطالعه و بیشتر دانستن است. توجیه این موضوع به عهده مراکز آموزشی، رسانه ها و خانواده است.

منابع:

- Drugs in Perspective: Causes, Assessment, Family, Prevention, Intervention, and Treatment
نوشته Richard Fields -2009
- The Biology of Desire: Why Addiction Is Not a Disease
نوشته Marc Lewis PhD -2015
- Uppers, Downers, All Arounders: Physical and Mental Effects of Psychoactive Drugs, 7th Edition
نوشته Darryl Inaba, William E. Cohen -2011
- Principles of Addiction Medicine
نوشته Richard K. Ries, ‎Shannon C. Miller, ‎David A. Fiellin - 2009

.: تعداد 3 نفر از 3 نفر این مقاله را مفید دانسته اند :.

آیا این مقاله برای شما نیز مفید بود؟

با عضویت در خبرنامه سایت از آخرین اخبار و مقالات منتشر شده مطلع شوید.

آگهی های های مرتبط
مقالات مرتبط
مکانیسم اعتیاد
مکانیسم اعتیاد
اعتیاد و درمان آن
اعتیاد و درمان آن
درمان سوء مصرف مواد(اعتیاد)
درمان سوء مصرف مواد(اعتیاد)
انواع تست اعتیاد
انواع تست اعتیاد
عوامل موثر در چاقی
عوامل موثر در چاقی
چاقی و تناسب اندام
چاقی و تناسب اندام
سفید شدن مو و علت آن
سفید شدن مو و علت آن
علت کمردرد، انواع کمردرد و عوامل ایجاد آنها
علت کمردرد، انواع کمردرد و عوامل ایجاد آنها
کمردرد و عادت ماهیانه
کمردرد و عادت ماهیانه
نظرات کاربران

نظری جهت نمایش وجود ندارد

نظر ، سوال و یا پیشنهاد خود را ثبت نمایید
CAPTCHA
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت محفوظ و متعلق به ویکی راهنما می باشد قوانین سایت | درباره ما | تماس با ما
×
ما را حمایت کنید